ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học lịch sử ở trường thcs
Chương trình chuyên đề lịch sử năm học 2008. 2009 báo cáo của phạm công Đính giáo viên Tổ K.h.xã hội -Trường Trung học cơ sở phả lại - Tháng 2 năm 2009
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
Nội dung chính
I. Yêu cầu chung về phương pháp
II. Đặc trưng của môn lịch sử:
III.Tiện ích của việc ứng dụng phần mềm powerPoint trong việc thiết kế bài giảng lịch sử.
IV. Thiết kế bài giảng tích cực với sự hỗ trợ của phần mềm powerPoint
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
I. Yêu cầu chung về phương pháp
- Đổi mới phương pháp dạy-học theo hướng tích cực là yêu cầu cấp thiết đối với mọi môn học, mọi cấp học .
- Nội dung cơ bản của phương pháp dạy-học tích cực là phát huy cao độ tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình nhận thức ( thầy là là người chủ đạo dẫn đường cho học sinh tìm đến chân lí, trò tự tìm tòi, sáng tạo, tự nhận thức).
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
II. Đặc trưng của môn lịch sử:
Yêu cầu trong dạy học lịch sử là phải tái tạo lại bức tranh quá khứ một cách chân thực và sinh động nhưng ta lại không thể giúp học sinh trực quan trong phòng thí nghiệm
Vì vậy nếu chỉ sử dụng phương pháp miêu tả, tường thuật thuần tuý sẽ khó giúp học sinh tiếp cận lịch sử đúng như nó xảy ra, dễ dẫn đến hiện đại hoá lịch sử hoặc hiểu sai lệch hoàn toàn .
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

Việc ứng dụng các phần mềm ( PowerPoint, Plash, Violet... trong dạy học lịch sử đã khẳng định được tính ưu việt của nó, giúp ta khai thác tốt những đặc trưng của bộ môn.
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
1. Đối với kiểu bài về chính trị( về một giai đoạn lịch sử hoặc một triều đại lịch sử): Ta không những phải làm rõ những đặc điểm, sự phát triển về kinh tế, chính trị, xã hội ...mà còn phải làm rõ sự phát triển có tính chất tiếp nối và kế thừa của các giai đoạn lịch sử hoặc triều đại đó.
III. Tiện ích của việc ứng dụng phần mềm powerPoint trong việc thiết kế bài giảng lịch sử.
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
- PowerPoint sẽ giúp ta nhanh chóng đưa những sơ đồ về cấu trúc bộ máy nhà nước, sơ đồ về cấu trúc xã hội của một giai đoạn, một triêù đại giúp học sinh trực quan và dễ dàng so sánh, phân tích ... Qua đó ta có thể khắc phục được tính khô khan và trừu tượng của kiểu bài này.
* Tạo sơ đồ các sự kiện, hiện tượng lịch sử và hệ thống khái niệm.
Đá cũ(300-250.000
Trcn
Chế tạo công cụ đá cũ
Săn bắt- hái lượm
Phát minh ra lửa
Hôn nhân quần hôn
Dáng đứng thẳng
Bàn tay và khối óc phát triển
Bầy người NT
Đá mới 5000 năm
Trcn
Công xã thị tộc
Chế tạo công cụ đá mới
Săn bắn - hái lượm
Chăn nuôi - trồng trọt
Hôn nhân đối ngẫu
Người Hômôsapiên xhiện
Chế độ thị tộc mẫu hệ
Hình thành các chủng tộc
Tín ngưỡng- nghệ thuật
Kim loại 3.500
Trcn
Xã hội cổ đại
Công cụ đồng, sắt
Nông nghiệp - TCN - T.N
Hôn nhân một vợ một chồng
Bộ lạc - công xã nông thôn

Công xã thị tộc phụ hệ
Chế độ tư hữu + gia đình
Xã hội có giai cấp -
nhà nước
Các giai đoạn phát triển của con người và xã hội loài người
Người vượn Hominid
Sự đột biến tự phát đã chuyển hoá từ vượn thành người vượn
( Từ khoảng 6 triệu đến 5 triệu năm Trcn)
Người vượn Australopitex
Lao động đã sáng tạo ra con người và xã hội loài người
( khoảng 2 triệu năm Trcn). Gồm các giai đoạn trung gian:
Người Hômôsapiên
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

1.2. Xây dựng sơ đồ về mô hình bộ máy nhà nước
Mô hình bộ máy nhà nước phong kiến châu Âu
Tính chất: Phân quyền
Quan hệ: Bồi thần của bồi thần không phải là bồi thần của vua
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

Vua
(Quyền lực tối cao)
Quan lại trung ương
Hệ thống Quan lại
địa phương
Mô hình bộ máy nhà nước phong kiến phương Đông
Tính chất: Chuyên chế trung ương tập quyền
Bộ máy nhà nước thời Đinh
Hoàng đế
Ban võ.
Thập Đạo TQ
Ban văn
Cấm
Vệ
Quân
Thái
Sư
Sứ
quan
Hình
án
Ngoại
Giáp
Tăng thống
Tăng lục
Bộ máy nhà nước thời Tiền Lê:
Hoàng đế
Ban võ
(Thái úy)
Ban văn
(Thái sư)
Đại
Tổng quản
Đạo sư.
Tăng lục
Quốc hiệu vịêt nam
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

2. Đối với kiểu bài về kinh tế - văn hoá: ( nền kinh tế của các quốc gia qua từng giai đoạn, những thành tựu văn hoá, văn minh của Dân tộc và thế giới ...)
Phương pháp miêu tả thuần tuý sẽ rất khó đưa học sinh tiếp cận và hiểu rõ về phần kiến thức đồ sộ này, nhưng ứng dụng các phần mềm công nghệ sẽ giúp ta tạo điều kiện trực quan tối đa để thúc đẩy quá trình nhận thức tích cực của học sinh, tránh hiện đại hoá lịch sử.
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

- VD: Khi dạy về xã hội phong kiến Tây Âu trung đại, ta cần phải cho học sinh trực quan để thấy rõ đặc trưng của nền kinh tế và tính chất của xã hội Tây Âu thời kỳ này
- Bài Các cuộc phát kiến địa lý
2.1. Về kinh tế
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

- Khi dạy về những chuyển biến kinh tế trong các giai đoạ, ta có thể hình ảnh hoá và sơ đồ hoá để tạo biểu tượng rõ hơn về đặc trưng cũng như các bước phát triển kinh tế
VD. Tạo biểu tượng về đặc điểm kinh tế lãnh địa phong kiến của Tây Âu:

Một khu lãnh địa của lãnh chúa Tây Âu

Lâu đài của lãnh chúa phong kiến Tây Âu

Lâu đài của lãnh chúa phong kiến Tây Âu
HÌNH ?NH L�U D�I V� NH� TH? C?A L�NH CH�A PHONG KI?N
2.2. Đối với các bài dạy về những thành tựu văn hoá, văn minh: Đây là một phần có lượng kiến thức đồ sộ và thực sự phải dựng lại quá khứ bằng hình ảnh.
Một số hình ảnh về thành tựu văn hoá
của Việt Nam
Một số hình ảnh về thành tựu văn hoá
của thế giới cổ đại
Kim Tự Tháp Pharaoh Cheops
2551-2528 Tr.CN
Cao 146 m
Rộng 228 m
Cao 146 m, rộng 280 m.
23 triệu khối đá 2,5 tấn
Khối đá nặng nhất 53 tấn
Tượng nhân sư Xphins tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc của Ai Cập
Chữ tiết hình viết trên đất sét
Vườn treo Babylon phục dựng
HISTORY OF SOCIAL DEVELOPMENT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
HISTORY OF SOCIAL DEVELOPMENT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
Vạn Lý Trường Thành ở Trung Quốc 6700km
Bất đáo Trường Thành phi hảo hán
"Mao Trạch Đông"
Thành phố Athens cổ đại
HISTORY OF SOCIAL DEVELOPMENT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
HISTORY OF SOCIAL DEVELOPMENT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
Thành phố Athens.
Tháp nghiêng Pise
2. Đền Parthenon.
4. Đấu trường Colideum
Thế kỷ XI-XIV
Bẩy kỳ quan của thế giới cổ đại
1. đền thờ nữ thần Actemis 2. Thần mặt trời ở Rhodes
3. Ngọn Hải đăng ở Alexandria 4. Vườn treo Babylone
5. Lăng Halcanrnassus 6. Tượng thần Zeus
7. Khu lăng mộ Ai Cập
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.



3. Đối với kiểu bài về các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh, cách mạng thì việc hỗ trợ của các phần mềm lại đạt kết quả tối ưu hơn cả.
Yêu cầu cơ bản của kiểu bài này là tạo rõ biểu tượng về thời gian, không gian, nhân vật lịch sử...để dựng nên diễn biến của những trận đánh sinh động, hấp dẫn như nó đang được diễn ra.
3.1. Về nguyên nhân các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh, ta có thể phân tích thông qua những sơ đồ:
Tăng lữ
Quý tộc
Sơ độ "chế độ 3 đẳng cấp" ở nước Pháp trước năm 1789
Tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng
Cách mạng tư sản Pháp 1789
Tư sản
Chế độ ba đẳng cấp
Nhân dân lao động
VUA
tang lu
Lãnh đạo cách mạng
động lực cách mạng
đối tượng cách mạng
Cách mạng tư sản
Triết học ánh sáng
Quý tộc khong kiến
Đức

ITALIA

NHật
ANH

Pháp

Mỹ


Liên xô

Mâu thuẫn đối ngoại
trong quan hệ quốc tế
Đức- ý- Nhật quyết tâm chia lại thế giới, tiến hành chiến tranh xâm lược
Phương Tây thoả hiệp, hướng mũi kiếm của phát xít sang Liên Xô
Liên xô duy trì con đường XHCN
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.



3.2. Về diễn biến các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh, ta có thể khai thác các phần mềm công nghệ một cách tối ưu.
3.2.1. Xây dựng hệ thống bản đồ (Tạo biểu tượng về không gian)
3.2.1.1.Bản đồ về chiến cuộc Đông xuân 1953-1954
*Bước 1: Thu đông 1953- xuân 1954: tránh giao chiến với quân chủ lực của ta ở miền bắc, tập trung lực lượng để bình định miền nam, trung bộ và tây nguyên, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh.

*Bước 2 : từ mùa thu 1954 sẽ đưa toàn lực lượng ra miền bắc thực hiện một cuộc phản công chiến lược lên việt bắc tiêu diệt cơ quan đầu não của ta và kết thúc chiến tranh.
Chủ trương chiến lược của ta trong chiến cuộc đông xuân 1953 - 1954

"tập trung lực lượng tấn công vào những vùng có vị trí chiến lược quan trọng nhưng địch tương đối yếu để buộc chúng phải phân tán lực lượng"

- 10-12-1953 ta mở chiến dịch tây bắc, giải Phóng lai châu, bao vây uy hiếp Điện Biên Phủ , buộc pháp phải điều quân từ đồng bằng bắc bộ đến trấn giữ Điện Biên Phủ.
Điện Biên Phủ trở thành nơi tập trung quân thứ 2 của pháp sau đồng bằng bắc bộ



12-1953, ta phối hợp với quân cách mạng lào mở chiến dịch trung lào, giải phóng thàkhẹc, bao vây uy hiếp sênô, buộc địch phải điều quân từ đồng bằng bắc bộ đến trấn giữ sênô.
Sênô trở thành nơi tập trung quân thứ 3 của địch sau đồng bằng bắc bộ
Cuộc tấn công chiến lược đông xuân 1953-1954


Tháng 1/1954, trong lúc địch mở chiến dịch tấn công vào vùng đồng bằng liên khu 5 của ta ở Tuy hoà - quy nhơn, ta đã mở chiến dịch tây nguyên, giải phóng kontum, bao vây uy hiếp plâyku, buộc địch phải dừng cuộc tấn công dồn quân trấn giữ plâyku.
Plâyku trở thành nơi tập trung quân thứ 4 của pháp sau đồng bằng bắc bộ.
Cũng trong tháng 1/1954, ta phối hợp với quân cách mạng lào mở chiến dịch thượng lào, giải phóng phongxalì, bao vây uy hiếp luôngphabăng, buộc địch phải điều quân từ đồng bằng bắc bộ đến trấn giữ luôngphabăng.
LUÔNGPHABĂNG TRở THàNH NƠI TậP TRUNG QUÂN THứ 5 CủA PHáP SAU Đ�ng bằng bắc bộ.


ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.



3.2.1.2.Bản đồ về chiến dịch Điện Biên Phủ
Cuộc tấn công mở đầu của chiến dịch Điện Biên Phủ
Đợt 2: Từ 30 / 3 đến 26 / 4 / 1954
Ta tấn công các cứ điểm phân khu trung tâm và khép chặt vòng vây
Đợt 3: Từ 01 / 5 đến 07 / 5 / 1954
Ta tấn công phân khu trung tâm và phân khu phía nam

17h 30 07 - 5 - 1954
Chiến dịch Điện Biên Phủ hoàn toàn thang lợi


ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.



3.2.1.2.Bản đồ về chiến dịch Điện Biên Phủ
3.2.2. Tạo biểu tượng về nhân vật lịch sử
Oliver Cromwel
Maximilien Robespierre
Otto von Bismarck
George Washington
Nhật Hoàng Minh Trị
James Watt
Nhưng nhà cách mạng tiêu biểu
Một số hình ảnh về những cuộc chiến tranh của Napoleon
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.



3.2.3. Sử dụng phim tư liệu
3.2.3.1. Những hình ảnh về đào giao thông hào
3.2.3.2. Những hình ảnh về nhà sư Thích Quảng Đức
3.2.3.3. Những hình ảnh về Sài Gòn năm 1975
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
4. Xây dựng hệ thống bài tập là một khâu quan trọng trong dạy học tích cực.
- Ta có thể sử dụng phần mềm Violet, Plash để xây dựng hệ thống bài tập cho từng bài hoặc từng chương
- Tuy nhiên việc xây dựng hệ thống bài tập bằng PowerPoint vẫn là tối ưu hơn cả.
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
4.1. Bài tập trắc nghiệm có nhiều lựa chọn: Là bài tập có nhiều phương án trả lời, học sinh phải cân nhắc để lựa chọn một phương án đúng nhất. PowerPoint không chỉ giúp tạo ra hệ thống bài tập tiện lợi nhất mà còn giúp ta thực hiện các bài tập này dưới dạng các trò chơi để giúp học sinh tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng hơn.
1
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
4.2. Bài tập trắc nghiệm xác lập mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử
Toàn dân toàn diện
Cảm tử quân
Trường con gái
đường quốc lộ số 4
Bế văn đàn
DOCATXTRI
La văn cầu
Trường ca sông lô
Việt bắc
Đất nước
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Hết giờ
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
15 giây
bắt đầu
Trung đoàn thủ đô
Đánh chớp nhoáng
Hội nghị non sông
Tân trào
Đặng quốc chinh
đèo bông lau
Phan đình giót
Him lam
giơnevơ
Tô vĩnh diện
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Hết giờ
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
15 giây
bắt đầu
Nam tiến
Hiệp ước hoa pháp
Bom ba càng
Giải phóng điện biên
Khe lau
Xa lăng
Tiến về Hà Nội
đường 5
hồ chí minh
Võ nguyên giáp
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Hết giờ
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
15 giây
bắt đầu
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
4.3. Bài tập trắc nghiệm ô chữ
2
4.4. Bài tập trắc nghiệm đúng/sai
3
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
IV. Thiết kế bài giảng tích cực với sự hỗ trợ của phần mềm powerPoint
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
Khái niệm về bài giảng tích cực

Bài giảng tích cực là bài học được thiết kế nhằm phát huy tối đa các hoạt động nhận thức độc lập, tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh. Thầy là người chủ đạo, chỉ đường, hướng dẫn cho trò tự tìm tòi đến với chân lí.
ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
Khái niệm về bài giảng tích cực